ആരാണ് ഹൂതികൾ? യെമന്റെ ചരിത്രത്തിൽ വേരൂന്നിയ പോരാട്ടവും ചെങ്കടലിലെ പുതിയ ഭീഷണിയും

യെമനിലെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പുതിയ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ വീണ്ടും പശ്ചിമേഷ്യൻ സംഘർഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറുകയാണ്. യെമന്റെ ചെങ്കടൽ തീരത്ത് ഹൂതികൾ മുന്നേറ്റം ശക്തമാക്കിയതും തന്ത്രപ്രധാനമായ ബാബ് അൽ മന്ദബ് കടലിടുക്കിനോട് ചേർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്വാധീനം വർധിപ്പിച്ചതുമാണ് പുതിയ ആശങ്കകൾക്ക് കാരണം.

എന്നാൽ ആരാണ് ഹൂതികൾ? എന്താണ് അവരുടെ പോരാട്ടത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം? ഇന്നത്തെ ആക്രമണങ്ങളെയും സംഘർഷങ്ങളെയും മനസ്സിലാക്കാൻ യെമന്റെ രാഷ്ട്രീയ-മത ചരിത്രത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കേണ്ടതുണ്ട്.

വടക്കൻ യെമനിലെ സെയ്ദി പാരമ്പര്യം

ഹൂതികൾ, അൻസാർ അല്ലാഹ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സെയ്ദി ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക പ്രസ്ഥാനമാണ്. വടക്കൻ യെമനിലെ സാദാ മേഖലയാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന ചരിത്രകേന്ദ്രം. 1962-ലെ വിപ്ലവത്തോടെ വടക്കൻ യെമനിലെ സെയ്ദി ഇമാമത്ത് ഭരണത്തിന് അന്ത്യം സംഭവിച്ചതിനു ശേഷമുള്ള രാഷ്ട്രീയ-മതപരമായ മാറ്റങ്ങളും സെയ്ദി സമൂഹത്തിനുള്ളിലെ അസന്തോഷങ്ങളും പിന്നീട് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് പശ്ചാത്തലമായി.

1990-ൽ വടക്കൻ-തെക്കൻ യെമനുകൾ ഏകീകരിച്ച് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് യെമൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അലി അബ്ദുള്ള സാലെ പ്രസിഡന്റായി. എന്നാൽ ഏകീകരണത്തിന് ശേഷവും രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ, ഗോത്ര, മത വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തുടർന്നു.

‘ബിലീവിങ് യൂത്ത്’ മുതൽ അൻസാർ അല്ലാഹ് വരെ

1990-കളിൽ ഹുസൈൻ ബദറുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട ‘ബിലീവിങ് യൂത്ത്’ പ്രസ്ഥാനം പിന്നീട് കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ സ്വഭാവം കൈവരിച്ചു. 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ സാലെ സർക്കാരുമായി നേരിട്ടുള്ള സംഘർഷത്തിലേക്ക് നീങ്ങിയ ഈ പ്രസ്ഥാനമാണ് പിന്നീട് അൻസാർ അല്ലാഹ് അഥവാ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനമായി ശക്തിപ്പെട്ടത്.

2004-ൽ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ സംഘർഷം കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി. തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ ഹൂതികളും യെമൻ സർക്കാരും തമ്മിൽ നിരവധി ഘട്ടങ്ങളിലായി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നടന്നു.

2011-ലെ പ്രക്ഷോഭവും അധികാരമാറ്റവും

2011-ലെ അറബ് വസന്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ ഭാഗമായി യെമനിലും വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ദീർഘകാലം അധികാരത്തിലിരുന്ന അലി അബ്ദുള്ള സാലെ 2012-ൽ അധികാരം ഒഴിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന അബ്ദുറബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി ഇടക്കാല പ്രസിഡന്റായി.

എന്നാൽ പുതിയ സർക്കാരിനും രാജ്യത്തെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും വർധിച്ചതോടെ ഹൂതികൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വാധീനം നേടാൻ അവസരം ലഭിച്ചു.

സാലെയുമായി ഹൂതികളുടെ അപ്രതീക്ഷിത സഖ്യം

ഒരിക്കൽ ഹൂതികൾക്കെതിരെ സൈനിക നടപടി സ്വീകരിച്ചിരുന്ന അലി അബ്ദുള്ള സാലെ പിന്നീട് അവരുമായി തന്ത്രപരമായ സഖ്യത്തിലേർപ്പെട്ടത് യെമൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു.

2014-ൽ ഹൂതി സേനകൾ സനാ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് മുന്നേറി നിയന്ത്രണം പിടിച്ചു. സാലെയുമായി ബന്ധമുള്ള സൈനിക വിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്തുണയും ഈ മുന്നേറ്റത്തിന് സഹായകമായി. 2015-ൽ പ്രസിഡന്റ് ഹാദി രാജ്യം വിട്ട് സൗദി അറേബ്യയിൽ അഭയം തേടി.

ഹൂതികളുടെ മുന്നേറ്റത്തെ തടയുന്നതിനായി 2015-ൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യസേന യെമനിൽ സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ യെമൻ സംഘർഷം പ്രാദേശിക ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള വലിയ ഏറ്റുമുട്ടലായി മാറി.

സാലെയുടെ അവസാനം

ഹൂതികളും അലി അബ്ദുള്ള സാലെയും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം ദീർഘകാലം നിലനിന്നില്ല. 2017-ൽ ഇരുവിഭാഗങ്ങളും തമ്മിൽ സനയിൽ രൂക്ഷമായ ഏറ്റുമുട്ടലുണ്ടായി. ഹൂതികളുമായുള്ള ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുമെന്ന് സാലെ പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് പിന്നാലെ സംഘർഷം രൂക്ഷമായി.

2017 ഡിസംബറിൽ അലി അബ്ദുള്ള സാലെ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇതോടെ ഹൂതികൾ സനയിലെ തങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി.

എന്താണ് ഹൂതികളുടെ ലക്ഷ്യം?

ഹൂതികളുടെ രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവുമായ ലക്ഷ്യങ്ങളെ ഒരു കാരണത്തിലേക്ക് മാത്രം ചുരുക്കാനാകില്ല. യെമനിലെ അധികാരഘടനയിൽ തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം നിലനിർത്തുക, സെയ്ദി സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-മത താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, വിദേശ ഇടപെടലിനെ എതിർക്കുക തുടങ്ങിയ നിലപാടുകൾ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗങ്ങളിലും പ്രവർത്തനങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, ഹൂതികൾ ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള പ്രസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവർക്കെതിരായ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടും അവരുടെ ആശയരേഖയുടെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. ഇറാൻ ഹൂതികൾക്ക് ആയുധങ്ങളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും നൽകുന്നുവെന്ന് അമേരിക്കയും സൗദി അറേബ്യയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹൂതികൾക്ക് ഇറാന്റെ പിന്തുണയുണ്ടെന്നത് വ്യാപകമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക തീരുമാനങ്ങളെ പൂർണമായും ഇറാൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്ന രീതിയിലുള്ള വിലയിരുത്തൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാണ്.

യെമൻ അതിർത്തി കടന്ന് ചെങ്കടലിലേക്ക്

2023-ൽ ഗാസ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് പിന്നാലെ ഹൂതികൾ ചെങ്കടലിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന് നേരെ ആക്രമണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. പലസ്തീനികൾക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചായിരുന്നു ആക്രമണങ്ങൾ എന്നാണ് ഹൂതികളുടെ വിശദീകരണം.

ഇതോടെ ലോക വ്യാപാരത്തിന്റെ പ്രധാന കടൽപാതകളിലൊന്നായ ചെങ്കടൽ വീണ്ടും ആഗോള ശ്രദ്ധയിലെത്തി.

ഇപ്പോൾ 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ യെമന്റെ ചെങ്കടൽ തീരത്ത് ഹൂതികളുടെ പുതിയ സൈനിക മുന്നേറ്റം സ്ഥിതിഗതികളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. മൊഖ തുറമുഖം ഉൾപ്പെടെയുള്ള തന്ത്രപ്രധാന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഹൂതികൾ നിയന്ത്രണം ശക്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ബാബ് അൽ മന്ദബ് കടലിടുക്കിന് സമീപമുള്ള ഈ മേഖലയുടെ നിയന്ത്രണം ആഗോള കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിനും ഊർജവിതരണത്തിനും ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്.

സൗദിയിലേക്കും ആക്രമണം

ഹൂതികളുടെ പുതിയ ആക്രമണങ്ങൾ സൗദി അറേബ്യയിലും ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജിദ്ദ, അബ്ഹ, ജസാൻ, തായിഫ്, യൻബു തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിൽ സുരക്ഷാ മുന്നറിയിപ്പുകൾ നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. സൗദി സിവിൽ ഡിഫൻസ് പിന്നീട് ചില നഗരങ്ങളിൽ അടിയന്തര ഭീഷണി അവസാനിച്ചതായി അറിയിച്ചു.

അതേസമയം ഹൂതികളുടെ ചെങ്കടൽ തീരത്തെ മുന്നേറ്റം തുടരുന്നത് സൗദിയുടെ എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിനും പുതിയ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുമെന്നാണ് വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

ബാബ് അൽ മന്ദബ് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമാണ്?

ചെങ്കടലിനെയും ഏഡൻ ഉൾക്കടലിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബാബ് അൽ മന്ദബ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കടൽപ്പാതകളിലൊന്നാണ്. യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, മധ്യപൂർവേഷ്യ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ചരക്ക് ഗതാഗതത്തിൽ ഇതിന് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്.

ഈ കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതം വലിയ തോതിൽ തടസ്സപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ ചരക്കുഗതാഗത ചെലവ്, ഇൻഷുറൻസ് നിരക്ക്, എണ്ണവില എന്നിവയിൽ സമ്മർദം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. നിലവിലെ ഹൂതി മുന്നേറ്റം ഈ തന്ത്രപ്രധാന മേഖലയെ വീണ്ടും അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രത്തിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.

യുദ്ധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വില

ഹൂതികളും യെമൻ സർക്കാരും പ്രാദേശിക ശക്തികളും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വില നൽകുന്നത് സാധാരണ യെമൻ ജനങ്ങളാണ്. പുതിയ പോരാട്ടം ശക്തമായതോടെ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ വീടുവിട്ടുപോകേണ്ടി വന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഭക്ഷണം, ആരോഗ്യപരിചരണം, താമസം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ പോലും പല പ്രദേശങ്ങളിലും പ്രതിസന്ധിയിലാണ്.

ഒരു പ്രാദേശിക അധികാരപോരാട്ടമായി തുടങ്ങിയ യെമൻ സംഘർഷം ഇന്ന് ഇറാൻ–സൗദി മത്സരം, അമേരിക്ക–ഇറാൻ സംഘർഷം, ഇസ്രായേൽ–പലസ്തീൻ പ്രശ്നം, ചെങ്കടൽ കപ്പൽ ഗതാഗതം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന വലിയ പ്രാദേശിക പ്രതിസന്ധിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

ഹൂതികളുടെ അടുത്ത നീക്കം എന്തായിരിക്കും? ബാബ് അൽ മന്ദബിലെ സ്ഥിതിഗതികൾ എത്രത്തോളം മാറും? ചെങ്കടലിലെ സംഘർഷം ആഗോള വ്യാപാരത്തെയും എണ്ണവിപണിയെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കും?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരമാണ് ഇപ്പോൾ പശ്ചിമേഷ്യയും ലോകവും ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.